محمد حسن خان اعتماد السلطنه

256

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

همايونى گرديد . يك پسر از او باقى است به نام ميرزا سيد مهدى كه در تاريخ تأليف اين كتاب متوطن دار الخلافه است . بعد از فوت پدر به لقب منجم‌باشيگرى مفتخر گشت و اينك سپردهء اميركبير حضرت نايب السلطنه دامت شوكته و در آن آستان مشمول الطاف و مشغول خدمات است . پسر سومين ميرزا محمد حسين منجم‌باشى خاقان مغفور ميرزا محمد منجم است كه شصت و هفت سال در اصفهان متوطن و در علوم ادبيه و طب و نجوم و هندسه و حساب پسنديدهء اصحاب بود و در عروض درجهء استادى داشت و اشعار نغز مىگفت و خط شكسته را درست مىنوشت . هم در اصفهان درگذشت . مدفنش در تكيهء مرحوم حاجى آباده‌اى واقع در ابتداى تخت فولاد است . شش پسر از او باقى است . پسر چهارم مرحوم ميرزا محمد حسين منجم‌باشى ميرزا ابو محمد است . وى بيست و دو سال زندگانى كرد و در عنفوان جوانى گوى كمال از همگنان ربوده خط شكسته را در نهايت استادى مىنوشت و در علوم ادبيه فريد روزگار شد . اشعار آبدار مىگفت . در اصفهان به نوبهء غش قبل از تأهل درگذشت و حطام دنيوى را براى ديگران بگذاشت . مرحوم ميرزاى شهاب تاج الشعراء را در فوت او مرثيه‌ها است و نسب اين سلاله به حضرت زيد بن على بن الحسين عليهم السلام منتهى مىگردد . ميرزا محمد حسين عضد الملك قزوينى از عظماء علماء بود و در علو درجهء دانش و هنر خدمت دولت مىنمود . مراتب و مناصب وى در تواريخ اين عهد مسطور است و اشعارش در تذكرات جديده مأثور ، رضوان الله عليه . ميرزا محمد حسين اديب اصفهانى مشهور به لقب « فروغى » خلف الصدق جناب آقا محمد مهدى ارباب است . مشاراليه در نظم و نثر از صناديد اساتيد عصر محسوب مىشود و جميع فنون شعريه را از قطعه و غزل و قصيده و رباعى و غيرها با كمال مهارت مىسازد و الحق استادانه مىپردازد . همانا در قوت عقل و سعهء خلق و صفاء نظر و اتقان عقيدت و لطف قريحت و كثرت تجارب و سياحت نوادر و عجائب بسيار كم نظير است و سالها مىگذرد كه با مؤلف همراه و همراز ، و در زحمات و صدمات سهيم و انباز مىباشد . رياست دار الطباعهء خاصه و نظم دار الترجمهء دولتى امروز هردو با اوست . ديوان بلاغت بنيانش فى التاريخ در تحت طبع مىباشد . نواب و الا محمد حسين ميرزا امير آخور خلف الصدق محسن ميرزا ، در فضايل و معارف و علوم وارث مقام منيع آن شاهزادهء مرحوم است .